پاورپوينت تكيه هاي پاسرو شهر گرگان واقع در نعلبندان

بافت تاریخی گرگان ، با مساحتی بالغ بر ۱۵۰ هکتار

سومین بافت با ارزش ودارای سبک معماری پس از یزد و اصفهان است و وسیع‌ترین بافت تاریخی شمال ایران است.

بافت تاریخی این شهر در سال ۱۳۱۰ خورشیدی در فهرست میراث ملی ایران به ثبت رسید که محدوده آن منطبق بر محدوده قاجاری شهر استرآباد است.

شهر گرگان (استراباد) در دوران قاجار ۶ محله بزرگ به نام‌های سرپیر، دربنو، سرچشمه، میخچه‌گران، نعلبندان، سبزه‌مشهد و میدان داشت که دارای چندین محله فرعی مثل پاسرو، میرکریم، دوشنبه‌ای، شیرکش، باغشاه، دباغان، شاهزاده قاسم و... بوده‌اند.

این ۶ محله و محلات فرعی هنوز هم به همین نام‌ها وجود دارند و بیشتر مساجد و تمام تکایای قدیمی و زیارتگاه‌ها و مکان‌های مذهبی شهر نیز در همین محلات قرار دارند که امروز بافت قدیم و معماری سنتی و تاریخی این شهر و بخش عمده‌ای از میراث فرهنگی این دیار را تشکیل می‌دهند،

معرفی بنا

این محله از محلات فرعی محله نعلبندان است و در شرق این محله قرار گرفته است.

محله پاسرو از شمال به محله میخچه گران و گذر چهارشنبه ای، از شرق به خیابان شهدا و محله میخچه گران (البته در گذشته محله پاسرو وسعت بیشتری داشته و از جانب شرق به حصار شهر استرآباد منتهی می شده است و محدوده فلکه شهرداری و بناهای اطراف آن در محدوده محله پاسرو قرار می گرفته است)، از غرب به بازار و محله نعلبندان و از جنوب به خیابان امام خمینی در وضع موجود و در گذشته به گذر باغشاه منتهی می شده است.

این محله به دلیل وجود درخت سرو قدیمی در میدان اصلی محله پاسرو به این نام مشهور گشته است که با احداث خیابان های امام خمینی و فلکه شهرداری در دوره پهلوی اول، میدان و سرو قدیمی آن از بین رفته است.

خیابان کشی های رضاخانی تغییرات بسیار زیادی را در محله پاسرو به وجود آورد، تخریب میدان و مرکز محله پاسرو، تغییر فرم تکایای پاسرو، از بین رفتن بخش مسکونی محله در جانب شرق تکایا و شمال تکایا که اتفاق اخیر با احداث خیابان پانزده متری رخ داد از جمله تغییرات قابل ذکر در ساختار محله پاسرو است. یکی از تاثیرات بسیار مهم تغییرات دوره پهلوی و از بین رفتن بخش مسکونی محله پاسرو، تبدیل شدن محله پاسرو به یک محله کاملا تجاری است.

به دلیل مجاورت محله پاسرو از جانب شرق و جنوب به خیابان های امام خمینی و شهدا، این محله از رونق اقتصادی و تجاری بالایی برخوردار است .

مرکز محله امروزی پاسرو که در واقع فضای باز میانی تکایاست دارای فرم هندسی مستطیل شکل است.

بر روی دیوار های تکیه پاسرو کتیبه ای قرار داشته که شامل تاریخ ساخت بنا بوده است اما متاسفانه در زمان انجام تعمیرات بنا از جای اصلی خود برداشته شده است.

در میدانگاه پاسرو در قسمت غربی، یک اتاقک تاسیساتی قرار گرفته و متاسفانه این محوطه در سال های اخیر توسط شهرداری رسما به پارکینگ اتومبیل تبدیل شده است.

تکیۀ پاسرو همانند اکثر بناهای تاریخی در گذر زمان دچار تغییرات و دگرگونی ها در ساختار شده است.

تکیه پاسرو در ابتدا با ستون های آجری قطور(85/0*85/0) برپا گشته و سپس توسط دیوار آجری به چند غرفه تقسیم شده است.

بنایی دو طبقه بوده که تقریباٌ بصورت قرینه ساخته شده است و سقف آن شیروانی و سفال پوش بوده که اینک تخریب شده است.

تکیۀ پاسرو همانند تکیه هایی که در گرگان ساخته می شد دارای 2فضای پیرتکیه و گوشواره بوده است پیرتکیه در مرکز بنا و گوشواره در بخش شمالی و جنوبی ساختمان قرار دارد.

فضای پیرتکیه: همانطور که بیان شد این فضا در مرکز قرار داشت و از همه جا بزرگتر بود و سقف نداشت.در اینجا منظور از بدون سقف بودن یعنی در طبقۀ اول سقف نداشت و سقف اصلی که در طبقۀ دوم بودپوشش این فضا را تشکیل می داد.

گوشواره:به تکایایی که در گوشه های تکیه واقع می شدو معمولا دو طبقه نیز بود گوشواره می گفتند.ساخت گوشواره بستگی به ساخت تکیه داشت.گوشواره ها در تکیۀ پاسرو در دو طرف پیرتکیه یکی در قسمت شمالی و دیگری در قسمت جنوبی ساختمان قرار دارد.

سقاخانه:تکیۀ پاسرو قسمت دیگری هم داشت که به آن سقاخانه گفته می شد. سقاخانه که در آن ظرف بزرگی بود و درون آن را یخ می ریختند تاآب آشامیدنی برای عزاداران مهیا باشد .

همانطور که بیان شد اهالی محله پاسرو پس از تخریب تکیه گذر خیمه دوزان(پای سرو) برآن شدند تا مکانی تحت عنوان تکیه برای برپایی عزاداری بناکنند.

تکیه را در باغچه ای که هیچ استفاده ای از آن نمی شد در محله پاسرو بنا کردند.

این قطعه زمین بنام حاج رجب علی صمدی بود ،بانیان تکیه نزد حاج آقا شیخ رضا مدرس(بزرگ محله پاسرو از پیش نماز های مسجد جامع گرگان) بانظر ایشان اقدام به ساخت تکیه کردند.

کسانی که در برپایی تکیه نقش اصلی داشتند؛حاج ابوالقاسم کاوه،مرحوم حاج صفرعلی پوراکبر،مرحوم عباس خان قره داغی ،مرحوم حاج محمدتقی پارسایی ،درویش صمیمی وبعد از اینها حاج رمضانعلی شکیبا بودندکه با همت اهالی محله پاسرو در سال 1323 هجری شمسی تکیۀ پاسرو را ساختند.

اما ساخت تکیه به یکباره به اتمام نرسید...

غرفه هایی که در تکیه وجود داشت شامل اتاق هایی بود که برای اهالی محله پاسرو بود.تکایای گرگان بیشتر خانوادگی بود.

بطوریکه غرفه های موجود در تکیه متعلق به اشخاصی می شد مثلاٌ غرفۀ کاوه ها،غرفۀ بجنوردی ها و...همچنانکه غرفۀ بجنوردی ها تشکیل شده بود از آقای قره داغی،آقای پوراکبر،آقای پارسایی که مسئولیت برگزاری مراسم و رسیدگی به عزاداران را برعهده داشتند.

چنانکه قبلاٌ ذکر گردید ساخت تکیه در سالهای شروع به اتمام نرسید وچند سالی که هنوز ساختمان تکیه تکمیل نشده بود جلوی تکیه را با فرشهایی که بافت ترکمن بود و پلاس نام داشت به عنوان درب می پوشاندند.(این فرشها که خیلی مقاوم بود هنوز در تکیه وجود دارد که در ایام محرم از آنها استفاده می شود.)تا چند سالی به همین روال پیش رفت تا توانستند بنای تکیه پاسرو را کامل کنند.

پس از گذشت چندین سال و ازدیاد جمعیت در محلۀ پاسرو و همچنین تکیه ،بدلیل کمبود جا و مکان برای عزاداران کسانی آمدند (آقای آل هاشم و آقای حاج سید مفید حسینی – بنام تکیۀ دنگولانی ها که از اهالی یکی از روستاهای منطقه بودند)و با پرداخت هزینه ای بالای فضای پیرتکیه را ساختند.(تراسی که در سمت غربی بنا یعنی در سمت میدان وجود دارد همان فضای الحاق شده به فضای پیر تکیه می باشد.)

قطعه سنگ یا کتیبه ای بر روی یکی از ستون ها آجری نصب شده بود که شامل تاریخ ساخت تکیۀ پاسرو بود.بر روی این کتیبه نوشته شده بود سال تاریخ ساخت تکیۀ پاسرو بسال1323هجری شمسی .

اینک اثری از قطعه سنگ برجای نمانده زیرا از جای خود به دلایلی توسط اشخاصی برداشته شده است.

این قطعه سنگ به رنگ یشمی و به صورت حکاکی بود.

زیر زمینی که اینک در قسمت کافه وجود دارد بعدها در بنای تکیه احداث شده است.

تكاياي محلۀ پاسرو دو طبقه است كه طبقه همكف كاربري مذهبي نداشته و طبقه بالا كه تكيه است وقفي می باشد.

به بنا که می نگریم برون گرا بودن ساختمان ، معماری بومی منطقه را نشان می دهد.

سازه بنا آجری (اندازه آجرها 20*10*4و20*20*4) با ستون های قطور به ضلع85/0سانتی متر می باشد که تماما بند كشي شده است،پوشش آن چوبي به صورت شيرواني و سفال پوش است و دارای شیرسرهایی با تزئین بسیار ساده می باشد كه همگون با بناهاي تاريخي موجود در بافت قديم است.

تعداد بازشوهای زیاد در بنای تکیه به این دلیل بود که عزاداران از پنجره ها و ایوان ها به تماشای دسته روی ها و عزاداری هایی که در میدان برگزار می شد می ایستادند وهمچنین از معماری اقلیمی این منطقه پیروی می کند به همین علت این بازشوها رطوبت منطقه معتدل و مرطوب را قابل تحمل می نماید.

تکیه پاسرو دارای دو ورودی از سمت میدانگاه (غرب بنا)به طبقه بالا دارد که به وسیله چند پله چوبی فضای همکف را به طبقه اول مرتبط می سازد .

ورودی سمت چپ بنا شاخص تر است زیرا با یک جلوخان و فضای مسقف چوبی و همچنین یک ستون استوانه ای که دارای تزئین ساده سرستون می باشد خود نمایی می کند.

در و پنجره های چوبی به رنگ سبزآبی روشن که تعداد آنها در طرف غرب ساختمان بیشتر است .

این بنا یک زیرزمین دارد که به وسیله7پله قابل دسترسی می باشد (بعدها به بنا اضافه شده است.) .

در پشت ساختمان یعنی جهت شرقی بنا تعداد در وپنجره ها کمتر بوده و یک تراس با نرده های چوبی وجود داشته است(که اینک تخریب شده).به علت غرفه غرفه بودن بنا، تکایای پاسرو.

پلان

نما

قسمت های الحاقی

مصالح واندود کاری

بخش مقایسه هم جالب بود

پلان

نما

قسمت های الحاقی

مصالح واندود کاری

بخش مقایسه هم جالب بود

پلان

نما

قسمت های الحاقی

مصالح واندود کاری

بخش مقایسه هم جالب بود

بنایی به شکل سه طبقه با پوشش ورقه های ایرانیت و ستون های آهنی و آجرهایی به اندازه 10*20*5 باملات و اندود سیمان ...

تکیه پاسرو از بناهایی است که در دوره های مختلف دستخوش تغییرات زیادی گشته است و هم اکنون نیز مورد بی توجهی قرار گرفته که اگر اینچنین ساخت و سازی بر روی آن انجام شود از تکیه پاسرو فقط نام آن برجای خواهد ماند نه بنایی که گواه بر تاریخی بودن پاسرو دارد .

شیوه ای که اکنون در ساخت بنای تکیه مشاهده می شود هیچ گونه سنخیتی با بنای قبلی تکیه ندارد . چنانکه فضاها تغییر یافته است در نمای بیرون هیچ گونه تمایزی با نماهای قبل از تخریب دیده نمی شود .

مصالحی که بکار رفته با مصالح سنتی بناهای تاریخی در بافت قدیم گرگان کاملا متفاوت می باشد . مثلا آجرهایی که در ساخت تکیه بکار رفته بود آجرهای 20*20*4بوده اما اکنون در قسمت هایی که دیوار اجرا شده است آجرهای10*20*5بکار رفته است و مصالحی که بجای مصالح سنتی در حال حاضر بکار رفته ماسه و سیمان می باشد.

پلان

نما

قسمت های الحاقی

مصالح واندود کاری

بخش مقایسه هم جالب بود

آسیب های کلی موجود در محدوده تکیه پاسرو(محله پاسرو)

باتوجه به این که محله پاسرو یکی از محله های معروف در گرگان و در مرکز محله نعلبندان بشمار می آید باید توجه ویژه به آن گردد.

آسیب بصری که نقابی نازیبا بر چهره پاسرو پوشانده و آسیب دسترسی ها و کارکردی که آمد و رفت مردم را در این محله مختل کرده و خوردوهایی که میدانگاه تکیه پاسرو را که روزگاری محل استراحت و گفتگو برای مردم بود به پارکینگ تبدیل کرده است و بسیاری از آسیب هایی که نقش در مختل شدن بافت محله پاسرو را دارند .

در اینجا به روند دگرگونی ها (تخریب) و بررسی آسیب های ساختاری،بصری،دسترسی ها وکارکردی و... در محله پاسرو اشاره می کنیم .

استفاده از فضای میدان در جلوی تکیه پاسروبعنوان پارکینگ

پارک کردن ماشین ها در معابر به دلیل نبود مکانی مشخص

نبود مسیری مشخص برای عبور سواره و پیاده و....

نابسامانی وضعیت فروشندگان وهمچنین مختل شدن رفت و آمد های عابران در فضای شهری و بافت قدیم

وجود غصابی در طبقه اول تکیه در سمت خیابان 15متری

و.....

ازبین رفتن هویت اصلی با اعمال ساختار جدید و ناهماهنگ بر روی بنای تاریخی با دخل و تصرف در کالبد آن، عدم تجانس مصالح جدید با قدیم و دخل و تصرف در بنا و بکار بردن مصالح ناهماهنگ دراجرا و برهم زدن ساختار اصلی آن .نبود مبلمان شهری .....

ناهماهنگی بناهای ساختمانی (خصوصا در مواردی که بناهای شاخص مطرح باشد)

بهم خوردن سیمای بصری ، نبود ضوابط و قانون و همچنین متولیانی برای جلوگیری از چنین اقداماتی

تابلوهای مغازه ها،نمای بد سیم کشی ها.شکسته شدن خط آسمان

پارک کردن وسائل نقلیه بدون درنظر گرفتن قوانین

آسیب تاسیسات و تجهیزات شهری

1.نبود ساماندهی شهری

2.نامناسب بودن چیدمان تاسیسات وتجهیزات شهری

گذر باریک جنب تکیه پاسرو

عارضه:

1-نمای نامناسب و ناهماهنگ با بنای تکیه2-عدم تجانس مصالح در نما–3-حداکثراستفاده از فضا برای کسب درآمد –4-وجود نامناسب کابلها و سیمهای برق و تلفن،شیلنگ کولر4-وجود ترکها ریز در سقف و دیوار

عامل مخل

1-وجود بار اضافه بر روی سقف

روش درمان

1-برداشتن فضای میانی دومغازه و تبدیل آن به یک فضا-2-مرمت ستون آجری-3- طراحی ویترین

عارضه:

1-بکار بردن سنگ و کاشی و سرامیک در بنا-2-ایجاد سقف کاذب در داخل مغازه-3- نامناسب بودن کاربری(غصابی) با بنای تکیه پاسرو-4- حبس رطوبت در پی ، دیوارها،سقف و کف-تخریب دیواراصلی

عامل مخل :

1-ناهماهنگی نمای مغازه با بنا- 2-عدم توجه ساکنین به کهولت بنا- 3-بکاربردن مصالح امروزی در بنای قدیمی –4- عدم تنفس دیوارها و پی

روش درمان:

1-حذف کاربری (غصابی) از بنای تاریخی-2- برداشتن کاشی ، سنگ والحاقات اضافی از دیوارهاو بدنه ساختمان-3- نماسازی مطابق با بنای آجر،تعویض در آلومینیومی و کرکره فلزی-4-مشخص نمودن مکانی مناسب برای کولر

عارضه:

1-تخریب کف بناوایجاد زیرزمین در بنای قدیمی- 2-بکاربردن سنگ و کاشی در همه نقاط زیرزمین-

عامل مخل :

1-نبود نظارت بر بناهای تاریخی-2-اقدام خودسرانه به احداث زیرزمین-3-حبس رطوبت در بنا بدلیل بکاربردن کاشی و سنگ در دیوارها،سقف و کف زیرزمین

روش درمان:

1-قرار دادن فن تهویه و توری فلزی در قسمت هواکش- استفاده از زیرزمین با کاربری جدید متناسب با بنای تکیه پاسرو

عارضه:

1-ناهماهنگی مصالح بکار رفته(درهای فلزی) با بنای تکیه- 2-تخریب پله ها-ازبین رفتن ملات بین آجرها-3-فرسایش آجر

عامل مخل :

1-عدم توجه به نمای منظری تکیه-2-فرسایش براثرگذر زمان-3-رطوبت صعودی که باعث پودر شدن ملات ها و همچنین آجرها گشته-4-حبس رطوبت براثر بکار بردن رنگ های روغنی برروی ستون آجری

روش درمان:

1-استحکام بخشی-تعویض آجرهای فرسوده-پاک کردن رنگ ها

عارضه :

1-کاربری ناهماهنگ(جگرکی) با بنای تکیه پاسرو-2-نمای نامناسب و آشفته- 3-نشستن دوده بر روی شیر سرها-4- شکم دادن تیر اصلی و ایجاد ترک های ریز در سقف-

عامل مخل :

1-وجود دودکش کبابی- 2-وجود بارهای اضافه در طبقه بالا-3-کهولت و فرسودگی بنا-

روش درمان:

1-برداشتن بار اضافه (موجود در طبقه بالا) استحکام بخشی و شمع بندی

عارضه

1-آسیب های وارد شده به ورودی و ستون آجری-2- نامناسب بودن جنس درب ورودی و ناهماهنگی رنگ آن با بنای تکیه-3-تخریب پله در قسمت جلوی سکو-4-وارد آوردن آسیب به ستون آجری

عامل مخل

1-استفاده از راه پله به عنوان فضای تجاری- 2-برداشتن درب چوبی گذشته به جای مرمت آن

روش درمان:

1- انتقال کاربری(فروشگاه ظروف مسی)به قسمت دیگری از بنا- 2-مرمت و احیا نمودن فضای راه پله و همچنین ورودی قسمت جنوبی بنای تکیه3-مرمت پله در ابتدای ورودی

عارضه:

1-تخریب پله چوبی-2- رطوبت نزولی حاصل ریزش باران-3-وجود ترک و ریخته شدن اندود ها در دیوار و ستون آجری- 4-تخریب تاسیسات آب

عامل مخل :

1-فرسایش چوب براثر گذر زمان-2-تخریب پوشش(سقف) راه پله-

روش درمان:

1-مرمت راه پله-تعویض تخته های فرسوده –2-مرمت سقف بنای تکیه

عارضه:

1-فرسایش چوب ها-2- وجود ترک و ریخته شدن اندود ها در دیوار و ستون آجری-3- وجود تاسیسات آب4-تغییر رنگ اندودها

عامل مخل :

1-تاسیسات لوله کشی و ازبین بردن اندود-

روش درمان:

1-مرمت پله ونرده چوبی-2-تعویض چوب های فرسوده-3-ترمیم اندودها

مصالح شنای تکیه پاسرو

مصالح شناسی تکیه پاسرو

قیمت: 95,000 تومان پرداخت و دانلود

#نسخه الکترونیکی کمک در کاهش تولید کاغذست. #اگر_مالک_یا_ناشر_فایل_هستید، با ثبت نام در سایت محصول را به سبدکاربری خود منتقل و درآمدفروش آن را دریافت نمایید.